Elizondo: misschien wel de mooiste plek van Navarra in oktober
Wie Navarra in de herfst bezoekt, denkt al snel aan het beroemde Irati-woud. Maar verder naar het westen ligt een minstens zo sfeervol gebied dat in oktober misschien nog wel mooier is: de Baztán-vallei. Hier liggen groene heuvels, uitgestrekte bossen, oude paleizen en watervallen verscholen tussen dorpen waar de tijd soms lijkt te hebben stilgestaan.
Midden in die vallei ligt Elizondo, een charmant stadje aan de rivier de Baztán. Vooral in oktober, wanneer de bossen geel, rood en koper kleuren en de eerste nevel tussen de bergen hangt, krijgt Elizondo een bijna mysterieuze uitstraling.
Een dorp dat bekend werd door een bestseller
Elizondo kreeg internationale bekendheid dankzij de succesvolle Baztán-trilogie van de Spaanse schrijfster Dolores Redondo. In haar misdaadromans keert politie-inspecteur Amaia Salazar terug naar haar geboortestreek om een reeks mysterieuze moorden te onderzoeken.
De boeken, waarvan De onzichtbare bewaker het eerste deel is, spelen zich grotendeels af in en rond Elizondo. Later werden de romans verfilmd, waardoor nog meer bezoekers kennismaakten met het indrukwekkende landschap van Noord-Navarra.
Wie hier rondloopt, begrijpt al snel waarom Redondo juist deze omgeving koos. Oude stenen huizen, smalle straten, beboste bergen, stromend water en regelmatig een laaghangende mist geven de vallei een sfeer die uitstekend bij haar mysterieuze verhalen past.
Paleizen en huizen langs het water
Elizondo is de belangrijkste plaats van de Baztán-vallei en vormt een goede uitvalsbasis om deze noordelijke uithoek van Navarra te ontdekken. De plaats kent bovendien een lange geschiedenis. Oude handels- en pelgrimsroutes liepen door het gebied en welgestelde families lieten er indrukwekkende woningen bouwen.
Maar misschien is het mooiste gedeelte van Elizondo de wijk Txokoto. Hier staan traditionele stenen huizen met houten balkons direct langs de rivier. Hun gevels weerspiegelen in het water en vanaf de bruggen ontstaan enkele van de bekendste uitzichten van de Baztán-vallei.
Ook de statige huizen die werden gebouwd door inwoners die na hun verblijf in Amerika rijk naar Navarra terugkeerden, bepalen het karakter van het dorp. De herfst doet langzaam zijn intrede in Elizondo en verandert de sfeer van het stadje, zoals te zien is in de populaire Baztán-trilogie van Dolores Redondo.
Oktober verandert de Baztán-vallei
Hoewel Elizondo het hele jaar door aantrekkelijk is, laat de omgeving zich in oktober van een bijzonder mooie kant zien. De weilanden blijven opvallend groen, terwijl beuken, kastanjes en andere loofbomen langzaam veranderen in een landschap vol geel, oranje en rood. Varens krijgen koperbruine tinten en ’s morgens hangt regelmatig nevel boven de heuvels.
Het is precies die combinatie van groen gras, herfstbossen, oude stenen huizen en water die de Baztán-vallei in deze periode zo fotogeniek maakt. En daarvoor hoef je niet helemaal naar het beroemde Irati-woud. Rond Elizondo liggen verschillende mooie plekken die aanzienlijk dichterbij zijn.
Wandelen naar de Xorroxin-waterval
Vanaf het dorp loopt een wandelroute door weilanden, langs traditionele boerderijen en vervolgens door een bos met onder andere beuken en kastanjebomen. Vooral na de eerste stevige herfstregens is de waterval indrukwekkend. Het water stort dan krachtig tussen de rotsen naar beneden, terwijl de bodem rondom bedekt is met gevallen bladeren. In oktober vormt dit een van de mooiste natuurlijke herfstdecors van de Baztán-vallei.
Voor een bezoek kunnen toegangs- of reserveringsregels gelden. Het is daarom verstandig om vooraf de actuele informatie te controleren.
Het bijzondere natuurpark Señorío de Bertiz
Een andere aanrader is het natuurpark Señorío de Bertiz, een van de mooiste natuurgebieden van Noord-Navarra. Het landgoed kwam eind 19e eeuw in handen van Pedro Ciga en Dorotea Fernández. Zij waren grote natuurliefhebbers en zetten zich in voor het herstel en behoud van het oorspronkelijke bos. Daarnaast lieten zij een bijzondere tuin aanleggen met vijvers, fonteinen, pergola’s en exotische bomen en planten.
Na hun overlijden werd het landgoed aan Navarra nagelaten, onder de voorwaarde dat het behouden zou blijven. Uiteindelijk kreeg het gebied een beschermde status en tegenwoordig vormt het een waardevol natuurgebied. Vooral in de herfst is een wandeling door Bertiz bijzonder. Ginkgo’s kleuren geel, esdoorns rood en verderop voeren wandelpaden het vochtige beukenbos in.
Een landschap vol oude legendes
De mysterieuze sfeer van de Baztán-vallei bestaat overigens niet alleen in de romans van Dolores Redondo. De streek kent al eeuwen verhalen over heksen, bovennatuurlijke wezens en oude Baskische mythologie.
Een van die mythische figuren is de lamia, een vrouwelijke watergeest die volgens oude verhalen bij rivieren en bronnen leefde. Ze werden vaak beschreven terwijl ze hun lange haren kamden met gouden kammen. Dergelijke legendes passen opvallend goed bij het landschap. Wanneer op een herfstochtend de mist tussen de bomen hangt en alleen het geluid van stromend water te horen is, is het niet moeilijk te begrijpen hoe zulke verhalen hier konden ontstaan.
Terug naar Elizondo
Na een wandeling door de bossen is het prettig terugkeren naar Elizondo. Wandel nog even langs de rivier, bekijk de oude herenhuizen en strijk daarna neer bij een café of patisserie. Een bekende lokale lekkernij is Urrakin Egina, chocolade met geroosterde hazelnoten die verbonden is met de plaatselijke patisserie Malkorra.
Het vormt een smakelijke afsluiting van een dag in een streek waar natuur, geschiedenis, literatuur en oude legendes opvallend mooi samenkomen. Het beroemde Irati-woud mag dan veel bezoekers trekken, maar wie in oktober een rustiger en minstens zo sfeervol stukje Navarra zoekt, hoeft eigenlijk niet verder te kijken dan Elizondo en de Baztán-vallei.
Bron: National Geographic Viajes – Hoofdfoto: (Elizondo, na de eerste herfstregens stroomt de Xorroxin-waterval met grote kracht) Antonio Sánchez Acosta.
