Werken in de Spaanse zomerse hitte: wat zijn de regels?

Met de zomer keert in Spanje ook de discussie terug over werken tijdens extreme hitte. Steeds meer werknemers vragen zich af bij welke temperaturen het nog verantwoord is om te werken. De Spaanse wet geeft daar duidelijke richtlijnen voor, al verschillen de regels afhankelijk van het soort werk en de werkomgeving.

Voor werknemers op kantoor geldt een maximale temperatuur van 27 graden. Voor buitenwerk bestaat geen algemene wettelijke maximumtemperatuur. Wel gelden er strengere maatregelen wanneer de Spaanse weerdienst AEMET code oranje of rood afgeeft en de hitte een ernstig gezondheidsrisico vormt.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje werken, personeel in dienst hebben of bijvoorbeeld een tweede woning laten verbouwen, zijn deze regels eveneens van belang. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en moeten bij extreme hitte passende maatregelen nemen. Dat is geen overbodige luxe: naar schatting worden inmiddels zo’n 5,5 miljoen werknemers in Spanje door extreme hitte getroffen, met name in de bouw en landbouw.

Welke temperatuur geldt binnen?
Voor binnenruimtes zijn de regels duidelijk vastgelegd in het Real Decreto 486/1997, het Spaanse koninklijk besluit over arbeidsplaatsen.

In ruimtes waar voornamelijk zittend werk wordt verricht, zoals kantoren, moet de temperatuur tussen 17 en 27 graden liggen. Voor werkzaamheden waarbij meer lichamelijke inspanning wordt geleverd, bijvoorbeeld in magazijnen of werkplaatsen, geldt een temperatuur tussen 14 en 25 graden.

Wordt het warmer dan toegestaan, dan moet de werkgever maatregelen nemen. Denk aan airconditioning, betere ventilatie, extra pauzes of het aanpassen van de werktijden. Ook de luchtvochtigheid speelt een rol en moet normaal gesproken tussen 30 en 70 procent liggen.

Voor onder meer scholen en ziekenhuizen gelden andere voorschriften, omdat daar specifieke eisen aan de werkomstandigheden worden gesteld.

Waarom is er buiten geen vaste maximumtemperatuur?
Voor werknemers die buiten werken, ligt de situatie anders. Er bestaat in Spanje geen algemene wettelijke maximumtemperatuur voor werkzaamheden in de openlucht. Het weer kan immers niet door een werkgever worden gecontroleerd.

Dat betekent echter niet dat werknemers onder alle omstandigheden moeten doorwerken. Sinds 2023 gelden aanvullende maatregelen voor buitenwerk tijdens perioden van extreme hitte. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de officiële waarschuwingen van AEMET, de Spaanse meteorologische dienst.

Bij een oranje of rood weeralarm moet de werkgever beoordelen of het werk nog veilig kan worden uitgevoerd. Als de risico’s onvoldoende kunnen worden beperkt, moeten de werkzaamheden worden aangepast of tijdelijk worden stilgelegd.

Bij een rood alarm kan buitenwerk in de praktijk volledig worden stopgezet. Alleen werkzaamheden die noodzakelijk zijn om levens te redden kunnen hiervan worden uitgezonderd.

Wat moeten werkgevers doen bij extreme hitte?
De verantwoordelijkheid ligt nadrukkelijk bij de werkgever. Die moet vooraf beoordelen welke risico’s extreme temperaturen voor werknemers opleveren en passende maatregelen nemen.

Dat kan bijvoorbeeld door:

• werktijden naar de koelere ochtenduren te verschuiven;
• extra rustpauzes in te lassen;
• voldoende drinkwater beschikbaar te stellen;
• schaduwrijke of gekoelde rustplaatsen te creëren;
• lichamelijk zwaar werk te beperken;
• werknemers extra bescherming en instructies te geven.

Een werknemer die te maken krijgt met een ernstig en direct gevaar voor de gezondheid, kan het werk onder bepaalde omstandigheden neerleggen. Een dergelijke situatie moet vervolgens bij de werkgever of de delegado de prevención, de preventievertegenwoordiger, worden gemeld.

Hoge boetes voor werkgevers
Werkgevers die de regels rond arbeidsveiligheid en extreme hitte niet naleven, kunnen rekenen op forse sancties. De Spaanse arbeidsinspectie, de Inspección de Trabajo, kan zowel naar aanleiding van een klacht als uit eigen beweging een controle uitvoeren.

In de zwaarste gevallen kunnen de boetes oplopen tot bijna één miljoen euro. Dat de regels daadwerkelijk worden gehandhaafd, bleek onder meer uit een ingreep van de arbeidsinspectie bij de Parador-groep. Daar werden in keukens temperaturen van boven de 35 graden vastgesteld.

Spanje scherpt regels verder aan
De verwachting is dat de regelgeving de komende jaren verder wordt aangescherpt. Vanaf 2027 moeten bedrijven structureel rekening houden met extreme temperaturen, zowel bij hitte als bij kou.

Ook in de horeca worden maatregelen genomen om personeel tegen extreme hitte te beschermen. Zo kunnen terrassen bij zeer hoge temperaturen tijdelijk moeten sluiten wanneer de arbeidsomstandigheden voor het personeel niet langer verantwoord zijn.

De boodschap van de Spaanse overheid is daarmee duidelijk: extreme hitte wordt steeds nadrukkelijker beschouwd als een arbeidsrisico. Werkgevers kunnen niet simpelweg wachten tot de temperatuur daalt, maar moeten actief maatregelen nemen om werknemers te beschermen.

BRON: (Roger in Terreros – Verblijven in Spanje) Graphic Werken in Spaanse hitte: AI.