De magische berg van Baskenland vol kruisen

In het hart van Guipúzkoa komen mythologie, volksgeloof en uitzichten die zich uitstrekken tot de Cantabrische Zee en de Pyreneeën samen.

De tijd is verstreken, maar sinds Petrarca, de uitvinder van de liefde in Fontaine-de-Vaucluse, de Mont Ventoux in Zuid-Frankrijk beklom op zoek naar de schoonheid van het landschap en de openbaring van de ziel in de hoogte, zijn bergen, zoals Robert Macfarlane uitlegt, blijven functioneren als een weerspiegeling van een mentale toestand en een emotionele spiegel, spirituele bakens en verblijfplaatsen van het onbereikbare voor wandelaars en klimmers.

Dit wordt perfect geïllustreerd door een berg in het hart van Gipuzkoa, waar de valleien van Oria en Urola samenkomen voordat ze uitkijken op de Cantabrische Zee. Hij rijst op als de boeg van een kalkstenen schip. Met een hoogte van 1078 meter is het niet de hoogste berg, maar wel een van de populairste en meest geliefde, samen met de top van Txindoki, de “Baskische Matterhorn”.

Een bos van kruisen
De relatie tussen mens en natuur, en met geografische kenmerken, geeft plekken verschillende betekenislagen. Dit is het geval met de berg Hernio, waarvan de top een openluchtheiligdom is. Tientallen kruisen die er staan, maken het tot een van de meest fotogenieke plekken die er zijn. Vroeger stonden er zelfs nog meer.

Het gebied stond zelfs bekend als “de berg van duizend kruisen”, maar in 2014 werden de meeste ervan verwijderd in overleg tussen de bewoners en de provinciale raad van Gipuzkoa. De kruisen die overgebleven zijn, laten duidelijk zien dat dit een gebied is dat doordrenkt is van geloofsovertuigingen en een diepgewortelde persoonlijke religiositeit.

Een betonnen kruis, opgericht in 1947 op de feestdag van Sint Ignatius, staat aan het hoofd van het complex. Het meest populaire relikwie is echter een ander kruis: het genezingskruis met zijn ringen. De traditie schrijft voor dat men het over de armen, benen en romp haalt om reuma te genezen, of dat men driemaal achter elkaar het lichaam van hoofd tot teen omcirkelt om een ​​perfecte gezondheid te garanderen.

Geloof het of niet, te oordelen naar de slijtage aan het kruis, lijken de meeste mensen te geloven in het gezegde “het is het proberen waard”. Deze populaire traditie mondt elke zondag in september uit in een pelgrimstocht, die begint op de velden van Zelatun.

De thuisbasis van mythen
Vóór de kruisen waren er de mythen. Dit massief is een van de woonplaatsen van Mari, de heidense godin die heerste over tijd en natuur en de hoogmoed van stervelingen bestrafte. Ondertussen werd op Errezil, op de tegenoverliggende helling, Gauargi gevreesd, een geest die ’s nachts als een dwalend licht door bomen en rotsen zwierf.

Volgens de legende is hier ook een vooraanstaande reiziger langsgekomen. In het voorjaar van 1535 was een zieke jongeman te voet op weg terug van Parijs naar zijn geboorteplaats Azpeitia, nog steeds worstelend met de twijfels die hem ertoe zouden brengen de Sociëteit van Jezus op te richten. Voordat hij zijn reis vervolgde, bracht hij een nacht door in de Venta de Iturriotz, de boerderij die nog steeds het traditionele startpunt is voor de beklimming van de Hernio.

De legende vertelt dat er een gezant werd gestuurd om het mysterie te ontrafelen van wie deze zwerver werkelijk was. De man gluurde stiekem door het sleutelgat van de kamer en trof de gast aan die voor het bed knielde en in het Baskisch uitriep: “Ignacio Loyolakua ber-bera dá, bera dá!” (Het is Ignatius van Loyola zelf, hij is het!).

De populairste route
Heb je al naar de berg Loyola gekeken? Ook wij rusten even uit in Iturriotz voordat we aan de beklimming beginnen. De klassieke route – negen kilometer heen en terug, met bijna vijfhonderd meter hoogteverschil, die in ongeveer drie tot vier uur te doen is – begint naast de hermitage van San Juan Bautista en voert al snel het dichte bos in, de rood-gele markeringen volgend. Langzaam maar zeker maken de bomen plaats voor weilanden en komen de rotsen onder het gras vandaan, een voorbode van wat komen gaat.

Het pad leidt naar de Zelatun-weiden, een weelderig balkon op 840 meter hoogte. Vanaf daar slingert het pad steil omhoog over de kalksteen, die door talloze voetstappen gladgeslepen is. Het klimt de bergrug op tot aan het grote kruis. De laatste inspanning is de moeite meer dan waard: een 360-gradenpanorama zonder obstakels, de Cantabrische kust aan de ene kant en Txindoki en de Pyreneeën aan de andere kant, met in de verte de grenstoppen van het Franse Baskenland. Van bovenaf gezien lijkt het wel Midden-aarde, met zijn zachte glooiingen, bossen en weiden die het landschap groen kleuren.

De klim naar boven lijkt misschien slechts een wandeling, maar elke stap brengt ons dichter bij die Petrarca die zijn openbaring vond op de top van de Ventoux. Iedereen die de Hernio op een zondag in september beklimt, zou zijn eigen openbaring kunnen vinden.

BROM: Viajes Nationalgeographic – Hoofdfoto:(Deze berg in het hart van Gipuzkoa is een openluchtheiligdom) Association Menditalde.