Guggenheim Museum Bilbao, de transformatie van een stad door middel van kunst

Begin jaren negentig konden inwoners van Bilbao vanaf de Puente de la Salve nog aanschouwen hoe de monding van de Nervión de Campa de los Ingleses omarmde, een grijs gebied met een uitgesproken industrieel karakter gelegen aan de linkeroever van de rivierbedding, waarvan de naam verwijst naar de Britse begraafplaats die er tot 1908 gevestigd was. Tegenwoordig staat hier het Guggenheim Museum Bilbao, de centrale as van de verbluffende transformatie die de Biskaje hoofdstad aan het einde van de vorige eeuw onderging als reactie op de ernstige industriële crisis die de stad destijds doormaakte.

Herinneringen aan dit staaltijdperk, zowel bitter als noodzakelijk, zijn te vinden in deze tempel van hedendaagse kunst, die vandaag de dag harmonieus is geïntegreerd in het vernieuwde stedelijke weefsel van Bilbao, met de groene Paseo de Abandoibarra als hoofdingang. Een permanente collectie, samengesteld uit werken van internationale auteurs, en een reeks van periodiek vernieuwde tentoonstellingen vormen de hoofdrolspelers in deze ruimte waarvan de golvende vormen en de betoverende materialiteit worden belichaamd in het avant-gardistische ontwerp dat architect Frank Gehry bijna 25 jaar geleden in zijn hoofd smeedde.

Frank Gehry en het Bilbao-effect
“Het ontwerp van het museum is gebaseerd op de haven die [Bilbao] was en de stad die er is.” Deze woorden gaf de Amerikaanse architect Frank Gehry, de hoofdarchitect van het gebouw, als verklaring voor de oorsprong van het controversiële ontwerp dat vandaag de dag het Guggenheim Museum Bilbao belichaamt. Deze grootschalige sculptuur onderhoudt inderdaad een soort dialoog met de rivier die eraan grenst, aangezien sommigen het zien als een weergave van een gestrand schip; en ook met de stad waarin het zich bevindt, en verwijst door zijn materialiteit, voornamelijk gebaseerd op metalen schubben, naar het industriële en havenverleden van de regio. Dit 20e-eeuwse architectonische monument bevindt zich ten noorden van de stad, precies op de plek die de maker, naar verluidt, op speelse wijze aanwees toen hij tijdens een bezoek aan de stad een panoramisch uitzicht over de stad had vanaf de berg Artxanda.

De bouw, medegefinancierd door de Baskische regering en de gerenommeerde Solomon R. Guggenheim Foundation, duurde precies vier jaar. In 1997 ging de opening viraal, trok vanaf het begin bezoekers en gaf de economie van Bilbao een boost. Het is dan ook geen verrassing dat de transformatie van een stad als gevolg van de bouw van een groot architectonisch meesterwerk sindsdien bekend staat als het Bilbao-effect.

Het Guggenheim van buitenaf gezien
Een gigantische hond bedekt met bloeiende planten, Puppy genaamd, een botanisch werk van de Amerikaanse kunstenaar Jeff Koons, kondigt de aanwezigheid van het Guggenheim aan nog voordat we calle Iparraguirre, de belangrijkste toegangsweg naar het museum, hebben verlaten. Naarmate we dichterbij komen, beginnen we andere werken te zien die ooit hier waren om te blijven, zoals Mama, de huiveringwekkende reuzenspin van Louise Bourgeoise, of Fog Sculpture, een werk van de Japanse kunstenaar Fujiko Nakaya.

Gehry zelf vertelt dat hij in zijn studio in New York per ongeluk een klein stukje titanium vond en, gedreven door zijn nieuwsgierigheid, besloot het aan een telefoonpaal te hangen die vanuit zijn raam zichtbaar was. Dankzij de regenachtige dag ontdekte Gehry dat het titanium een gouden tint had aangenomen, dus besloot hij dat dit het belangrijkste materiaal voor de gevel van het gebouw zou worden. Tegenwoordig harmoniëren de suggestieve vormen van het Guggenheim Museum Bilbao, samen met de afwerking van de bijna 33.000 extreem dunne platen titanium, kalksteen en glas, in een prachtig landschap van lichtreflecties en spiegels voor de ogen van de bezoeker.

Een selecte reis door hedendaagse kunst wereldwijd
Eenmaal binnen in het gebouw gaat het spektakel verder. Het Atrium, het ware hart van het museum, verwelkomt ons met zijn buitengewone daklicht en gebogen volumes. Vanuit deze open ruimte, met gebogen loopbruggen, liften van titanium en glas en trappenhuizen, is het mogelijk om alle twintig galerijen van het museum te bereiken, waaronder de ArcelorMittal-zaal, een enorme galerij van 30 meter breed en 130 meter lang die permanent onderdak biedt aan de installatie The Matter of Time van de Amerikaanse kunstenaar Richard Serra, bestaande uit zeven monumentale sculpturen van Cortenstaal.

James Rosenquist, Eduardo Chillida, Andy Warhol, Robert Rauschenberg, Jannis Kounellis en Yves Klein zijn slechts enkele van de kunstenaars wiens werk deel uitmaakt van de eigen collectie van het museum – mede dankzij de samenwerking met de Solomon R. Foundation – en waarin werken zijn opgenomen die zijn gemaakt tussen 1952 (Untitled van Mark Rothko is het eerste) en 2014 ( Wish Tree for Bilbao van Yoko Ono is het laatste).

Daarnaast organiseert het Guggenheim Museum Bilbao regelmatig tijdelijke tentoonstellingen, met niet alleen schilderijen en sculpturen, maar ook performances, installaties, video’s en andere tentoonstellingen in dit genre. Deze tentoonstellingen omvatten vaak een breed scala aan aanvullende activiteiten, zoals lezingen en discussies, waarmee bezoekers hun artistieke kennis over het actuele onderwerp kunnen verdiepen.

Enkele culturele en gastronomische attracties
Om het rijke culturele aanbod van het Guggenheim Museum Bilbao compleet te maken, raden we Art After Dark aan, een avondrondleiding langs de eerder genoemde tentoonstellingen, waarbij het Atrium fungeert als ontmoetingspunt voor gerenommeerde live-dj’s. Deze meer alternatief geïnspireerde activiteit vindt sinds 2008 één vrijdag per maand plaats en biedt bezoekers zeker een frisse kijk op de wereld, anders dan het gebruikelijke bezoek overdag aan het Guggenheim.

We raden ook een bezoek aan een van de twee restaurants in het museum aan, waar bezoekers zich kunnen vermaken. Het meer ingetogen Nerua of het meer informele en relaxte Bistró Guggenheim Bilbao combineren de traditionele Baskische keuken met nieuwe culinaire trends en stijlen, zodat uw verblijf in het Guggenheim niet alleen in beeld, maar ook in smaak zal worden herinnerd.

BRON: Barcelo – Hoofdfoto: (Het Guggenheim-museum in Bilbao) Wikimedia.