De enige vuurtoren uit de Grieks-Romeinse tijd die nog steeds in werking is, staat in Spanje
De Herculestoren bepaalt niet alleen de Atlantische skyline van A Coruña: het is de oudste nog werkende Romeinse vuurtoren ter wereld; een uitzonderlijk monument waarvan de oorsprong ligt tussen de regeerperiodes van Nero en Vespasianus. In 2009 uitgeroepen tot UNESCO- werelderfgoed, combineert de toren bijna twee millennia aan onafgebroken geschiedenis met een architectonische uniciteit die ongeëvenaard is in de Grieks-Romeinse geschiedenis.
De toren, gebouwd door de Romeinen tussen de regeerperiodes van Nero en Vespasianus, wordt toegeschreven aan de architect Gaius Sevius Lupus, oorspronkelijk afkomstig uit Lusitania. Zijn naam staat op een herdenkingsinscriptie ter ere van Mars Augustus, die nog steeds bewaard is gebleven en wordt beschermd door een klein heiligdom dat begin 19e eeuw op het platform van het monument werd opgericht. Het is de enige Romeinse vuurtoren waarvan de architect bekend is.
Een uniek monument in de Grieks-Romeinse wereld
UNESCO benadrukt op haar website dat de Herculestoren “sinds de eerste eeuw dienstdoet als vuurtoren en symbool van de ingang van de haven van A Coruña” en benadrukt het unieke karakter ervan: het is de enige vuurtoren uit de Grieks-Romeinse oudheid die een deel van zijn structurele integriteit heeft behouden en zijn oorspronkelijke functie blijft vervullen.
De huidige vuurtoren bereikt een hoogte van 55 meter, terwijl de Romeinse constructie 37,2 meter mat. Tijdens de uitgebreide neoclassicistische restauratie onder leiding van Eustaquio Giannini (1788-1791) werd 21 meter toegevoegd om de maritieme signalering te moderniseren. Van de 37,58 meter van de oorspronkelijke Romeinse constructie die bewaard is gebleven, blijft 34,38 meter verborgen onder de neoclassicistische bekleding.
De toren staat op een veelhoekig platform dat begin 19e eeuw werd gebouwd. Het interieur heeft de oorspronkelijke indeling met drie verdiepingen behouden, elk met vier vierkante kamers, overdekt met tongewelven. De muren, die in de Romeinse tijd 1,5 meter dik waren, zijn nu meer dan twee meter dik dankzij de bekleding uit de 18e eeuw.
Symbool van A Coruña en internationale maatstaf
Sinds de oudheid is de toren een maritiem en cultureel herkenningspunt. De Galicische regering omschrijft hem als “een symbool van de stad (…), een baken van menselijkheid”, en benadrukt dat hij sinds de bouw een monument is dat erkend wordt door Romeinse kronieken en middeleeuwse bronnen.
In de 19e eeuw werd de vuurtoren steeds bekender: op de Wereldtentoonstelling van Parijs (1867) en Wenen (1873) werd een model van de vuurtoren tentoongesteld, dat gold als een uitstekend voorbeeld van Spaanse bouwkunst.
Bovendien behoort de Herculestoren tot de best bewaarde en hoogste Romeinse bouwwerken die nog overeind staan. De spiraalvormige impost, zichtbaar van onder tot boven, is een overblijfsel van de oude Romeinse helling die toegang gaf tot de toren.
Een bedreigde natuurbescherming
Ondanks zijn lange geschiedenis wordt de toren nu geconfronteerd met risico’s die voortvloeien uit de omgeving. Het Instituut voor Studies “Toren van Hercules” waarschuwt dat de geplande stedelijke ontwikkeling in de omgeving “een zeer ernstige aanval vormt op het door UNESCO erkende cultureel erfgoed”, een zorg die Hispania Nostra volledig deelt. De waarschuwing richt zich op de aantasting van een cultureel landschap dat beschermd is als Site of Cultural Interest en Werelderfgoed.
BRON: Lavanguardia – Hoofdfoto: (Torre de Hercules) Menta.
